به گزارش روابط عمومی موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، پنجمین نشست تخصصی بخش بهداشت و بیماری‌های آبزیان با محوریت «واکسن‌های بیماری‌های شایع ماهیان سردآبی در ایران» برگزار شد.
ضرورت‌های واکسیناسیون و چالش‌های مسیر
در ابتدای این نشست، مریم قیاسی با اشاره به تاریخچه تولید واکسن در ایران، از واردات اولین واکسن‌ها در سال ۱۳۸۴ تا دستیابی به دانش فنی تولید واکسن‌های بومی توسط جهاد دانشگاهی، پژوهشکده اکولوژی دریای خزر و بخش خصوصی (تک‌ژن زیست)، مسیری را ترسیم کرد که اگرچه امیدوارکننده است، اما هنوز با چالش‌های جدی روبروست.
قیاسی نبود بانک بذر به‌روز، تشخیص ناقص عوامل بیماری، نیاز به واکسن‌های چندظرفیتی و چالش‌های مدیریتی در مزارع نظیر شرایط تغذیه و کیفیت آب را از موانع اصلی عنوان کرد. وی تأکید کرد: «واکسن نباید به‌صورت یک محصول مجزا دیده شود، بلکه باید بخشی از یک بسته یکپارچه ایمنی شامل محرک‌های ایمنی، آموزش و مشاوره فنی مستمر باشد.»
بازار، تولیدکننده و چالش پذیرش
در بخش دوم، مطهره نظافت، با واکاوی چالش‌های پیش‌روی شرکت‌های تولیدکننده، بر اهمیت راهبردی واکسن در پیشگیری به‌جای درمان تأکید کرد. وی فاصله میان اثربخشی آزمایشگاهی و مزرعه‌ای را یکی از دلایل اصلی تردید پرورش‌دهندگان دانست.
دکتر نظافت تصریح کرد: «برای اینکه پرورش‌دهنده واکسن را بپذیرد، باید اثربخشی، قابلیت اجرا، دسترسی آسان و توجیه اقتصادی آن هم‌زمان محقق شود. هدف غایی ما باید تغییر پارادایم از “فروش واکسن” به “مدیریت ریسک بیماری” در کف مزرعه باشد.»
جمع‌بندی و مصوبات نشست
در پایان، شاپورکاکولکی ضمن اشاره به تأکیدات مصطفی شریف‌روحانی، قائم‌مقام موسسه، بر لزوم شبکه‌سازی و هماهنگی با سازمان دامپزشکی برای حفظ ذخایر ژنتیکی (بانک بذر)، بر اهمیت جایگاه واکسیناسیون در اسناد ملی امنیت غذایی تصریح کرد.
در این نشست، راهکارهای اجرایی زیر به‌عنوان نقشه راه صنعت آبزی‌پروری به تصویب رسید:
•تقویت زیرساخت‌های علمی: به‌روزرسانی بانک سویه‌های بومی بیماری‌زا در سطح ملی.
•رویکرد یکپارچه: ارائه واکسن همراه با خدمات زیست‌امنیتی و آموزش فنی.
•پایش و مستندسازی: اجرای برنامه‌های پایش اثربخشی در مزارع و انتشار مستندات «تحلیل هزینه-فایده» (Cost-Benefit) جهت اعتمادسازی در میان پرورش‌دهندگان.
•استانداردسازی: تهیه دستورالعمل‌های بومی‌سازی‌شده واکسیناسیون بر اساس سن، وزن و شرایط اقلیمی.
•توسعه محصول: حمایت از ساخت واکسن‌های چندظرفیتی با قابلیت اجرای آسان (غوطه‌وری).
•همکاری‌های بین‌بخشی: ایجاد کارگروه مشترک بین موسسه، سازمان دامپزشکی، بخش خصوصی و بهره‌برداران برای ایجاد مزارع الگویی.
این نشست با اجماع نظر شرکت‌کنندگان مبنی بر اینکه واکسیناسیون ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای صنعت قزل‌آلای ایران است، به کار خود پایان داد.