به گزارش روابط عمومی پژوهشکده اکولوژی خلیج فارس و دریای عمان، وبینار تخصصی «مدل‌ها و روش‌های ارزیابی ذخایر آبزیان» با حضور جمعی از پژوهشگران، متخصصان و کارشناسان حوزه ارزیابی ذخایر برگزار شد و در جریان آن، رویکردهای علمی و مدل‌های مختلف برای برآورد وضعیت ذخایر آبزیان مورد بررسی قرار گرفت.
در این نشست، مباحثی درباره انتخاب مدل مناسب ارزیابی ذخایر بر اساس ویژگی‌های زیستی گونه‌ها، نوع و میزان داده‌های در دسترس و اهداف مدیریتی ارائه شد.
در بخش نخست وبینار، اهمیت طول چرخه حیات گونه‌ها در انتخاب روش مناسب ارزیابی ذخایر مورد توجه قرار گرفت و گونه‌های کوتاه‌عمر و بلندعمر از نظر ویژگی‌های زیستی، ساختار ذخیره، مرگ‌ومیر طبیعی، داده‌های مورد نیاز و الزامات مدیریتی با یکدیگر مقایسه شدند.
بر اساس مباحث ارائه‌شده، گونه‌های کوتاه‌عمر از جمله میگو، سخت‌پوستان، ساردین‌ماهیان و سرپایان، به دلیل چرخه حیات کوتاه و تغییرات سریع در وضعیت ذخایر، به روش‌هایی نیاز دارند که بتواند نوسانات زمانی ذخیره را با دقت بیشتری بررسی کند. در مقابل، در ارزیابی گونه‌های بلندعمر، ساختار سنی ذخیره و دسترسی به سری‌های زمانی بلندمدت داده اهمیت بیشتری دارد.
در ادامه این وبینار، روش‌های اصلی ارزیابی ذخایر برای گونه‌های کوتاه‌عمر از جمله روش مساحت جاروب‌شده (Swept Area)، روش کاهش تدریجی ذخیره (Depletion) و مدل تولید به ازای هر عضو نسل (Yield per Recruit) معرفی شد.
کاربرد، داده‌های مورد نیاز و ظرفیت هر یک از این روش‌ها در برآورد توده زنده، بررسی روند تغییرات ذخایر و تعیین نقاط مرجع صید از دیگر محورهای مطرح‌شده در این بخش بود.
همچنین در بخش مربوط به گونه‌های بلندعمر، مدل‌های ساختار سنی، تولید مازاد، تامسون و بل، تأخیر تفاوت، تحلیل کاهش ذخیره (SRA) و LBB معرفی و کاربردهای هر یک در ارزیابی ذخایر تشریح شد.
در این بخش، بر ضرورت انتخاب روش ارزیابی بر مبنای ویژگی‌های زیستی ذخیره، نوع داده‌های موجود و هدف مطالعه تأکید شد؛ موضوعی که می‌تواند در افزایش دقت ارزیابی و فراهم‌کردن اطلاعات مناسب برای تصمیم‌گیری‌های مدیریتی مؤثر باشد.
یکی دیگر از محورهای این وبینار، معرفی «Kobe Plot» به عنوان ابزاری برای تفسیر هم‌زمان وضعیت توده ذخیره و شدت بهره‌برداری بود. در این چارچوب، نسبت‌های B/BMSY و F/FMSY برای تفسیر وضعیت ذخایر و انتقال نتایج مدل‌های ارزیابی به حوزه مدیریت منابع آبزی مورد توجه قرار گرفت.
در ادامه، روش تحلیل کاهش ذخیره (Stock Reduction Analysis – SRA) و کاربرد آن در ذخایری با سابقه طولانی صید و داده‌های سنی محدود مورد بررسی قرار گرفت. این روش با استفاده از سری زمانی صید، شاخص نسبی فراوانی و پارامترهای زیستی، امکان بازسازی روند تغییرات توده زنده ذخیره در طول زمان را فراهم می‌کند.
همچنین نمونه‌ای از کاربرد روش SRA در ارزیابی ذخیره ماهی شوریده خلیج فارس ارائه شد و ظرفیت این روش برای استفاده در مطالعات ذخایری که اطلاعات سنی محدودی دارند، مورد بحث قرار گرفت.
در پایان این نشست تخصصی، بر اهمیت استفاده از روش‌های علمی متناسب با ویژگی‌های زیستی گونه‌ها، کیفیت و کمیت داده‌های موجود و اهداف مدیریتی در فرآیند ارزیابی ذخایر تأکید شد.
برگزاری این وبینار زمینه‌ای برای تبادل دانش و تجربه میان پژوهشگران و کارشناسان حوزه ارزیابی ذخایر فراهم کرد و ظرفیت روش‌های مختلف برای استفاده در مطالعات منابع آبزی منطقه مورد بررسی قرار گرفت.
این برنامه همچنین با هدف به‌روزرسانی دانش فنی در زمینه ارزیابی ذخایر و تقویت ارتباط میان یافته‌های علمی و نیازهای مدیریتی منابع آبزیان برگزار شد.