چکیده
پرورش آبزیان بیش از 25 درصد کل مصرف پروتئین آبزیان توسط انسان را تامین میکند. با این وجود، توسعه آبزی پروری و افزایش تقاضا برای آبزیان، باعث افزایش تراکم پرورشی در استخرها و در نتیجه افزایش استرس به آبزیان و همچنین افزایش شیوع بیماریها شده است. اگرچه تاکنون داروهای شیمیایی زیادی بهطور گسترده برای جلوگیری از بروز بیماریها و درمان آنها مورد استفاده قرار گرفتهاند. اما این داروها باعث اثرات منفی زیادی از قبیل آلودگی محیط زیست، ایجاد ضرر برای سلامتی انسان، ایجاد مقاومت درگونههای باکتریایی و انباشته شدن در بافتهای بدن آبزیان میشوند. از طرفی استفاده از مواد شیمیایی و هورمونها به دلیل عوارض جانبی، تجمع در بافت ماهی، هزینه بالا، دسترسی دشوار به آنها، نیاز به جایگزینی مناسـب بـا ترکیبـات طبیعـی از قبیل عصارههاي گیاهی احساس میشود. مصرف بی رویه آنتیبیوتیکها برای درمان بیماریهای باکتریایی در آبزیپروری سبب بروز مقاومت دارویی در سویههای باکتریایی شده، و کارایی داروها را کاهش داده است. به علاوه، سبب تجمع آنتی بیوتیکها در بدن ماهی و مصرف کنندگان ماهیان شده است. به رغم تلاشها برای جلوگیری از بیماریهای عفونی در ماهیان پرورشی از طریق بهبود کیفیت آب، افزایش سرمایهگذاری در مدیریت بهداشت، افزایش امنیت زیستی و اجرای استراتژیهای پیشگیری از بیماری (مانند پرورش ماهیان عاری از عوامل بیماریزا و واکسیناسیون ماهی)، این اقدامات به طور قابل توجهی وابستگی صنعت به آنتیبیوتیکها یا خطرات بهداشتی مرتبط با آنها را برای مصرفکنندگان کاهش نداده است. طی 20 سال گذشته، تحقیقات گستردهای در مورد اثرات بالینی گیاهان دارویی خوراکی بر رشد، ایمنی و مقاومت ماهی در برابر بیماریها انجام شده است. این حوزه، به ویژه در 10 سال اخیر، گسترش قابل توجهی را تجربه کرده است. اکثر این مطالعات در کشورهای کمدرآمد و متوسط انجام شده است که ایران نقش برجستهای در این زمینه داشته است. علاوه بر این، ۲۰ درصد از تحقیقات در کشورهای با درآمد بالا انجام شده است، که نشاندهنده علاقه جهانی به گنجاندن گیاهان دارویی در جیره غذایی آبزیان است.