چکیده
ماهی سفید (Rutilus frisii) بهعنوان یکی از مهمترین گونههای باارزش اقتصادی سواحل ایرانی دریای خزر در اوایل سده گذشته به دلیل آلودگی رودخانههای محل تخمریزی و صید بیرویه با کاهش شدید ذخایر مواجه شد بهطوریکه صید آن طی سالهای 1360-1358 به کمتر از 100 تن رسید. هرچند برنامههای سازمان شیلات ایران برای تکثیر مصنوعی و رهاسازی بچهماهیان از دهه 50 موجب بهبود نسبی صید شد، اما باوجود رهاسازی سالانه بیش از ۱۵۰ میلیون بچهماهی، میانگین صید سالانه آن از ۱۰۰۰۰ تن فراتر نرفته و در چند سال اخیر به 4000 تن کاهش یافته است. مهمترین چالشهای کنونی بازسازی ذخایر این گونه شامل کاهش آب رودخانهها ناشی از تغییرات اقلیمی، آلودگی محیطزیست، کمبود نیروی انسانی و هزینههای بالای پرورش است که منجر به کاهش نرخ بقاء و صید شدهاند. برای رفع این مشکلات، مطالعه امکانسنجی رهاسازی مستقیم بچهماهیان به مصب یا دریا با تمرکز بر شاخصهای فیزیولوژیک (تنظیم اسمزی) انجام شد که نشان داد، رهاسازی بچهماهیان با حداقل وزن ۱ گرم در شرایط بهینه (شوری ppt 7–6 ، دمای 28-18 درجه سانتیگراد، اکسیژن محلول بیش از mg/L 5 ، pH 2/8-8/6 ، شفافیت آب 60-30 سانتیمتر و شرایط غذایی مطلوب)، بقاء و سازگاری آنها را تضمین میکند. دستورالعمل حاضر با ارائه اصول فنی و مراحل اجرایی، بهینهسازی روشهای رهاسازی را برای دستیابی به نتایج علمی، مؤثر و پایدار هدف قرار داده است.