چکیده
از مهمترین اقدامات آغازین در یک برنامه اصلاح نژاد، تشکیل جمعیت مرجع مولد با تنوع ژنتیکی گسترده است که تامین این مقصود سبب افزایش سطح اطمینان جهت پیشگیری از افزایش هم خونی در طول چندین نسل تکثیرهای متوالی بین جمعیت های مورد مطالعه می گردد. در این پروژه اولین بانک ژن زنده ماهی کپور معمولی درکشور تشکیل شد. همچنین تهیه شناسنامه ژنتیکی جمعیتهای مورد مطالعه، بررسی تنوع ژنتیکی و ساختار ژنومی هر یک از جمعیت ها و مقایسه ژنتیکی و خوشه بندیهای ژنتیکی جمعیت های مختلف صورت گرفت. در این مطالعه از کپور معمولی تاتا مجارستان، شمال و جنوب کشور، چینی و کپور دریایی جهت تشکیل جمعیت پایه و بانک ژن زنده جمع آوری شد. بر اساس تحلیلها و اطلاعات مورد بررسی، تفاوتهای ژنتیکی بین جمعیتهای مختلف کپور معمولی در ایران مشاهده میشود. این تفاوتها به وضوح اهمیت حفظ تنوع ژنتیکی و ضرورت مطالعه بر روی جمعیتهای متنوع از این گونه را بیان میکند. علاوه بر این، تغییرات مثبت در اندازهگیریهای بدنی در طی چهار دوره زمانی مورد نظر نشاندهنده توانایی افزایشی این جمعیتها در رشد است. وجود تفاوت در پتانسیل رشد بین جمعیتهای انتخابی و شاهد به وضوح نشاندهنده تأثیرات انتخاب ژنتیکی است. زمان و جنسیت نیز به عنوان عوامل مؤثر بر اندازهگیریهای بدنی شناسایی شده و باید در برنامههای انتخابی و تکثیری مد نظر قرار گیرند. جمعیتهای انتخابی با ویژگیهای بهتری نسبت به جمعیتهای شاهد برخوردار هستند، و این نشاندهندهی توانمندی و اثربخشی انتخابهای ژنتیکی در ارتقاء و بهبود صفات است. در این مطالعه، تنوع ژنتیکی 58 نمونه کپور معمولی از پنج منطقه جغرافیایی با استفاده از 19968 اسنیپ بررسی شدهاست. ابتدا، نتایج نشاندهنده یک میزان متوسط از تنوع ژنتیکی در جمعیتهای مورد بررسی است، که با میانگین فراوانی آللهای کمیاب (MAF) و فراوانی آللهای کمیاب تأیید میشود. از سوی دیگر، مقدار منفی آماره تاجیما، که یک شاخص استاندارد در بررسی تنوع ژنتیکی است، به ما نشان میدهد که تنوع ژنتیکی در جمعیتهای مورد نظر کاهش یافته است. این کاهش میتواند نتیجه مکانیسمهایی چون انتخاب مثبت، جهشهای مضر، اثر بنیانگذار، یا رانش ژنتیکی باشد. بر اساس تحلیلهای ارائه شده، انتخاب مثبت ممکن است نقش اصلی در این کاهش داشته باشد، اما برای تایید این نکته نیاز به تحقیقات بیشتری است. در ادامه، تحلیلهای مولفههای اصلی و خوشهای نشاندهندهی یکنواختی ژنتیکی میان بیشتر جمعیتها بودهاست. این یکنواختی ژنتیکی نشاندهنده این است که انتقال ژنها بین این جمعیتها رخ داده و یا این جمعیتها تاریخچه مشترک تکاملی دارند. از طرف دیگر، جمعیتهای چینی و دریایی از بقیه مجموعهها تفاوت ژنتیکی داشتهاند. به طور کلی، این مطالعه نشاندهندهی تنوع ژنتیکی متوسط، کاهش تنوع نسبت به حد مورد انتظار و یکنواختی ژنتیکی در بیشتر جمعیتهاست. نتایج این تحلیلها پایهای برای مطالعات عمقیتر در مورد دلایل و مکانیسمهای پشتپرده این الگوهای ژنتیکی ارائه میدهند.