چکیده
هدف از این مطالعه بررسی وضعیت ماکروبنتوزهای رودخانه سیروان بهمنظور تعیین تنوع، تراکم و زیتوده گروههای مختلف ماکروبنتوز و تعیین کیفیت آب رودخانه بر اساس جوامع ماکروبنتوزی بود. این تحقیق در شاخههای رودخانه سیروان استان کردستان (بعد از سد مخزنی ژاوه) انجام شد. نمونهبرداری با استفاده از نمونه بردار سوربر و از 6 ایستگاه شامل ایستگاه 1 (بالادست قشلاق)، ایستگاه 2 (شاخه قشلاق قبل از تصفیه خانه فاضلاب، ایستگاه 3 (شاخه قشلاق بعد از تصفیه خانه)، ایستگاه 4 (شاخه قشلاق)، ایستگاه 5 (شاخه گاوهرود) و ایستگاه 6 (شاخه سیروان-تلاقی) از تیر 1402 تا خرداد 1403 بهمدت یکسال (بهصورت ماهانه) انجام شد. نمونهها توسط الکل اتیلیک 70 درصد تثبیت و در آزمایشگاه جداسازی، شناسایی و شمارش شدند. شناسایی نمونهها با استفاده از استریومیکروسکوپ و کلیدهای شناسایی معتبر انجام شد. شاخص زیستی هیلسنهوف و میزان مواد آلی رسوبات بستر نیز تعیین شد. در مجموع تعداد 33489 موجود از 3 شاخه، 7 رده، 11 راسته و 15 خانواده شامل Chironomidae، Lumbriculidae، Simuliidae، Baetidae، Hydropsychidae، Erpobdellidae، Potamidae، Glosiphonidae، Physidae، Sphaeriidae، Heptageniidae، Gammaridae، Tabanidae، Tipulidae وValvatidae شناسایی شدند. بیشترین میانگین تراکم طی بررسی یکسال، در ایستگاه 2 با (46/203±932) بود که با سایر ایستگاهها اختلاف معنیدار داشت (05/0p<). بیشترین میانگین زیتوده در ایستگاه 5 (051/7±509/14) مشاهده شد که با سایر ایستگاهها اختلاف معنیدار را نشان داد (05/0p<). همچنین بیشترین تراکم متعلق به خانواده Chironomidae با 222±13286 عدد در متر مربع (با بیشترین فراوانی،40%) و کمترین تراکم متعلق به خانواده Potamidae با 3±29 عدد در متر مربع بود. درصد فراوانی ماکروبنتوزها در ایستگاههای مختلف نشان داد که کمترین و بیشترین فراوانی به ترتیب با 3% و 26% مربوط به ایستگاه 3 و 5 بود. بررسی سالانه میزان مواد آلی رسوبات بستر نشان داد که ایستگاه 1 با (58/0±29/3) کمترین میانگین میزان درصد مواد آلی رسوبات بستر و ایستگاه 3 با (14/7±55/23) بیشترین آن را طی سال به خود اختصاص دادند. نتایج نشان داد که ایستگاه ۵ در اغلب شاخصها بهترین وضعیت زیستی را نشان داد و با بالاترین تنوع، زیتوده و پایینترین شاخص هیلسنهوف، دارای کمترین آلودگی بود.