چکیده
این مطالعه در یک دورهی ۱۸ ماهه (پاییز ۱۴۰۱ تا بهار ۱۴۰۳) در بنادر و تخلیهگاههای استان هرمزگان از غربی ترین صیدگاه(بندر جواد الایمه ) تا شرقی ترین صیدگاه(اسکله گوگسر) انجام گردید.روش مطالعه از طریق اخذ اطلاعات لازم در خصوص تعداد شناورها و نوع و مشخصات ابزارهای صیادی مورد استفاده ، از ادارات شیلات مناطق و همچنین جمع آوری اطلاعات از طریق مصاحبه با صیادان واندازه گیری ابعاد مختلف تورهای گوشگیر و گرگور موجود در شناورها و تکمیل پرسشنامه طراحی شده بود.همچنین،به منظور بررسی ساختار بلوغ جنسی،ماهیان صید شده موجود در صیدگاه مورد زیست سنجی طولی قرار گرفتند.دادهها از پرسشنامه، نمونهبرداری میدانی و آمار شیلات جمعآوری و پراکنش ابزار صیادی با GIS ترسیم گردید.بررسی زیستسنجی گونههای تجاری (حلواسفید، سنگسر، شوریده، هامور، سارم، سرخو و طلال) نشان داد، در بندر باسعیدو (قشم)، صید حلواسفید با تور مونوفیلامنت شامل ۱۰۰٪ افراد نابالغ بود. در بندر جاسک، صید نابالغ بسیار بالا گزارش شد، شوریده ۹۴٪، سنگسر ۸۵٪، سارم ۹۹٪ و در مناطق مرکزی استان (جزیره قشم)، بیشترین درصد نابالغین ثبت شد؛ شرق استان (جاسک) در رتبه دوم و غرب استان در رتبه سوم قرار گرفت. در بسیاری از نمونهها میانگین طول صید پایینتر از طول بلوغ (Lm₅₀) گونهها بود؛ بهعنوان نمونه، میانگین طول حلواسفید صیدشده در قشم حدود ۲۴ سانتیمتر بود، در حالیکه طول بلوغ این گونه ۳۰ سانتیمتر گزارش شده است. گرگورها علاوه بر برداشت نابالغ، مشکلاتی نظیر صید دائمی (غیرفصلی)، تخریب بستر و مرگومیر ناشی از قفسهای گمشده داشتند. استفاده گسترده از تورهای مونوفیلامنت با چشمههای کوچک و افزایش ارتفاع و تعداد طاقهها نسبت به دهههای گذشته بهطور مستقیم با افزایش صید نابالغ و کاهش اندازه مولدین همراه بوده است. نتایج کلی نشان داد سهم نابالغها در صید گونههای مهم تجاری در بسیاری از نقاط بین ۷۰ تا ۱۰۰٪ است؛ این امر بیانگر فشار شدید بر ذخایر و لزوم مداخلات مدیریتی فوری است. همچنین مشخص گردید که متاسفانه تاکنون هیچگونه دستورالعملی در خصوص ابعاد مختلف ابزارهای صیادی گرگور و تورهای گوشگیر ،از طرف اداره کل شیلات هرمزگان تدوین و به جامعه صیادی استان ابلاغ نشده و هیچگونه نظارتی نیز بر ابزارهای صیادی مورد استفاده صورت نمی پذیرد و صیادان بر طبق نیاز خود اقدام به سفارش و خرید تور گوشگیر و گرگور با ابعاد مختلف از کارخانه یا کارگاههای سازنده مینمایند.همچنین استفاده بسیار گسترده از تورهای غیر مجاز وممنوعه گوشگیر مونوفیلامنت، به وفور در اکثریت قریب به اتفاق شناورهای کل استان مشاهده گردید.