چکیده
ثبت و پایش دادههای مربوط به صید، یکی از مهمترین ابزارها برای مدیریت و نظارت بر برداشت گونههای آبزی است. این مطالعه با هدف جمعآوری دادههای طولی گونههای اقتصادی شامل سنگسر معمولی(Pomadasys kaakan)، شوریده(Otolithes ruber)، شانک عربی(Acanthopagrus arabicus)، کوتر باله سیاه (qenie Sphyraena)، کوتر دم زرد(Sphyraena flavicauda)، کوسه چانه سفید(Carcharhinus dussumieri)، کوپر(Argyrops spinifer)، شعری معمولی(Lethrinus nebulosus)، حلوا سیاه (Parastromateus niger) و حلوا سفید (Pampus argenteus) در صیدگاه های مشخص در آبهای خلیج فارس و دریای عمان بطور ماهانه طی دو سال (1401 و 1402) انجام شد. طول آبزیان در این دوسال مورد زیست سنجی قرار گرفت و با استفاده از نرمافزار R و بستههای LBB، aLBI و TropFishR شاخص های طولی مانند Lc/Linf،M/K،F/M،Lmean/Lm50 L_mean/L_opt وL_mean/L_(F=M) و همچنین شاخص های Pmat، Popt و Pmega برای مدیریت صید پایدار و پارامترهای های پویایی گونه های مذکور محاسبه شدند. تحلیل دامنه طولی ماهیهای مورد بررسی نشان داد که اندازههای مختلف با تورهای متنوع صید میشوند و بیش از 50 درصد از ترکیب صید شامل ماهیان نابالغ است. برای گونههایی چون کوسه چانه سفید، کوتر دم زرد، شانک عربی و حلوا سفید، حلوا سیاه، کوپر و... درصد بالای ماهیان نابالغ (بالغ بر 60 درصد) ثبت شد. این امر نشاندهنده فشار بیش از حد صیادی بر ماهیان نابالغ است که باعث صید بیرویه رشد (Growth Overfishing) و کاهش توانایی تولیدمثل جمعیت شده است. همچنین نتایج شاخصهای میزان مولدین بزرگ(Pmega) و نسبت توانایی تخمریزی (SPR) نشان داد که جمعیت زنده مولدین در وضعیت بحرانی قرار داشته و توان بازسازی جمعیت در بسیاری از گونه ها مانند کوتر دم زرد (آّبهای خلیج فارس)،کوتر باله سیاه (آّبهای خلیج فارس)، کوسه چانه سفید، شوریده معمولی (آّبهای خلیج فارس)، شانک عربی، کوپر و حلوا سفید کاهش یافته است. استفاده از تورهای گوشگیر با اندازه چشمههای مختلف باعث شده بیشتر گونه های مهم تجاری فرصت یک بار تخم ریزی را نداشته باشند و قبل از اینکه حتی یک بار تخم ریزی کنند از چرخه زیست بوم خارج شوند. برای حفاظت از ذخایر، ضروری است تورهای گوشگیر با چشمه بهینه و رعایت حداقل چشمه و همچنین شاخصهای طول بهینه صید در مدیریت ماهیگیری به کار گرفته شوند تا بهرهبرداری پایدار گونههای تجاری و ارزشمند در آبهای خلیج فارس و دریای عمان تضمین شود.